Zarabiaj z nami

Jak powstała nauka Hildegardy o żywieniu?

Hildegarda z Bingen nie napisała żadnego osobnego dzieła o odżywianiu.
Wszystkie informacje zawarte w tej książce zostały zaczerpnięte z różnych jej pism, podkreślających wielką rolę odpowiedniego, wywżonego odżywiania w duchowym i fizycznymzdrowiuczłowieka.
Cytowane są przede wszystkim dwa główne dzieła Hildegardy:
• Causae et curae (Przyczyny chorób i ich leczenie)
W tej składającej się z pięciu części książce Hildegarda przechodzi od opisu stworzenia świata poprzez omówienie właściwości człowieka (jak na przykład temperamenty i płyny ustrojowe) aż do szczegółowych wskazówek dotyczących zdrowego sposobu życia. Następnie omawia poszczególne choroby i udziela porad co do właściwego odżywiania się.
• Physica (Nauka o przyrodzie)
To dzieło składa się z dziewięciu części, w których Hildegarda zajmuje się żywiołami, roślinami, drzewami, rybami, ptakami, gadami i innymi zwierzętami oraz kamieniami szlachetnymi i metalami. Zostają one omówione również pod kątem pozytywnego wpływu na zdrowie człowieka.
Jednak oczywiście nie tylko te dwa przyrodnicze dzieła Hildegardy z Bingen są istotne w kontekście nauki o żywieniu. Również w swoich teologicznych książkach przypomina ona wciąż, że właściwy umiar – discretio – ma największe znaczenie we wszystkich dziedzinach życia, również w odżywianiu się.

Odżywianie w zgodzie z porą dnia

W odżywianiu ważne jest również to, o jakiej porze dnia jemy daną potrawę. Po pierwsze poszczególne narządy mają różny rytm pracy, tak że w niektórych porach mogą sobie lepiej radzić z określonym pożywieniem niż w innych, a po drugie każdy człowiek ma swój własny indywidualny rytm dnia, który wpływa nie tylko na jego formę fizyczną i psychiczną, ale dodatkowo jest ważny także dla pór posiłków.
Z pewnością wszyscy znają powiedzenie, że człowiek żyje zdrowo, gdy śniadanie je jak król, obiad w południe jada jak mieszczanin, a wieczorem zjada niewielką kolację jak żebrak. Reguła ta z pewnością sprawdza się w przypadku wielu osób. Ale jeśli ktoś ma wrażenie, że wychodzi mu na zdrowie inny podział, powinien zaufać swojej intuicji.
Wielu ludzi wzbrania się przed zjadaniem z samego rana większego posiłku nie tylko z powodów czasowych, ale przede wszystkim fizycznych.Zadowalają się kawą, herbatą albo sokiem i mimo to (a może właśnie dzięki temu) bez problemu radzą sobie z trudnościami dnia. U Hildegardy z Bingen możemy znaleźć niezwykle interesującą uwagę na ten temat:
„Dla fizyczniezdrowegoczłowiekajest zdrowo i dobrze dla trawienia, jeśli do południa zrezygnuje z przyjmowania wszelkich posiłków”.(Causae et curae)
Naturalne jest, że w tym przypadku żołądek przed południem będzie się głośno dopominał o swoje, chociaż my sami nie odczuwamy nagłego uczucia głodu. Jednocześnie organizm nie męczy się wtedy szybko i jest gotowy do większej wydajności, ponieważ nie musi ciężko pracować przy trawieniu. Kiedy burczenie w żołądku stanie się zbyt uciążliwe, można je szybko uciszyć jabłkiem, marchewką albo kawałkiem innego owocu czy warzywa. W ten sposób dostarczamy organizmowi oprócz ważnych witamin i pierwiastków śladowych także ciała balastowe, które zajmują żołądek i jelita, nie obciążając ich przy tym.
Dotyczy to jednak tylko zdrowych fizycznieosób,dlategoHildegardawprowadza następujące ograniczenie:
„Dla chorych, osłabionych i fizycznie słabych osób zdrowo i dobrze jest, gdy jedzą rano śniadanie. Dzięki temu mogą czerpać brakujące im siły przynajmniej z pożywienia”.
Wymienione grupy osób znajdują się jakby w stanie wyjątkowym, do którego trzeba dostosować sposób odżywiania.
Obfity,chociażwedługpowiedzeniaraczej „mieszczański” obiad, nie musi być koniecznie ideałem dla każdego człowieka. Jest się potem najczęściej ociężałym i najchętniej ucięłoby się sobie po nim poobiednią drzemkę, ale niestety większość osób nie ma takiej możliwości. Dlatego w miarę możliwości obiad powinien być raczej lekki – na przykład zupa albo sałatka sycą i dodają nowej energii, nie wywołując uczucia zmęczenia. Kolacja żebraka to również pewien symbol. Naturalnie ciężka pieczeń z gęsi albo wieprzowa prawdopodobnie spowoduje problemy z trawieniem i przykre sny, jeśli zjemy ją późnym wieczorem. Z drugiej strony kolacja jest w naszych czasach najczęściej jedyną okazją do spożywania wspólnego posiłku w gronie rodziny.
Poza tym wieczorem jesteśmy o wiele bardziej odprężeni i możemy się lepiej delektować posiłkiem niż w ciągu dnia, a przyjemność jest nieodzownym warunkiem dobrego strawienia i spożytkowania pożywienia.
Hildegarda z Bingen, zajmując pozycję przeoryszy, była w rzeczywistości kobietą pracującą zawodowo i mającą różnorodne zobowiązania. Najwyraźniej również ona rozpoznała, że przyjmowanie posiłków wieczorem jest jak najbardziej odpowiednie.
Dlatego pisze:
„Także wieczorem człowiek może jeść te same potrawy i pić te same napoje, którymi delektował się w ciągu dnia, jeśli tylko ma na to ochotę. Powinien tylko jeść je odpowiednio wcześnie, aby mógł pójść jeszcze na spacer, zanim położy się spać” (Causae et curae). Niektórzy ludzie mają potrzebę zjedzenia czegoś małego tuż przed zaśnięciem.
Można i powinno się zaspokoić tę potrzebę, gdyż pomaga to w zasypianiu: w wyniku procesu trawienia krew zostaje przepompowana z okolic głowy w obszar przewodu pokarmowego, przez co powstaje przyjemne uczucie zmęczenia. To samo dotyczy sytuacji, gdy budzimy się w nocy – nie miejmy żadnych oporów przed pójściem do lodówki i zjedzeniem jeszcze czegoś małego. Znowu lepiej zaśniemy i nie będziemy mieli problemów ze spaniem do rana.
Naturalnie także pod tym względem obowiązuje reguła Hildegardy o discretio, ponieważ czasem można przesadzić, na przykład podczas jakiejś szczególnej uroczystości. Szkodliwe są także takie niekontrolowane przyzwyczajenia żywieniowe, jak podgryzanie chipsów przy oglądaniu telewizji itp. Zamiast nich lepiej jest przygotować sobie na stole marchewki, plastry kalarepki i paski papryki.